آذرقلم
تاریخ : 11. شهريور 1395 - 9:18   |   کد مطلب: 2379
مردم آذربایجان، ذاتاٌ، مردمانی هستند که بیکار بودن خود را عار دانسته و در آمارگیری ها و نظرسنجی ها هم ، با وجود داشتن یک اشتغال نیمه وقت و کم درآمد و حتی بدون درآمد، خود را شاغل معرفی می کنند.

گزارش از: محمد امین خوش نیت

زندگی ماشینی و تغییر رویکرد انسان از زندگی سنتی به مدرن، سبب شد تا او با نوآوری ها و ابتکارات تازه ای به حیات خود استمرار و رنگ و بویی تازه ببخشد. همین «احتیاج» و احساس نیاز بود که از همان ابتدای پیدایش بشر، او را به فکر انداخت تا در یک تغییر مسیر و رویکرد، از امکانات محدود استفاده کرده و با استفاده از قدرت تعقل و اندیشه خویش و در راستای پاسخ به همه نیازهای روزمره اش ، به رفع محدودیت ها در سایه نبوغ و فکر و اندیشه اش، اقدام نموده و خدمات بهتر، آسانتر و به روزتری را هم به خود و هم به اطرافیانش ارائه دهد.

از اختراع کبریت به عنوان آتش زنه گرفته تا خودروها و هواپیماها و اینترنت همه و همه زائیده نیاز بشر به خدمات بهتر و سریعتر و هم جهت با توسعه زندگی شهری و توسعه یافتن اجتماعات بشری بوده است.

در گشت و گذار در شهرها و روستاها، می توان نمونه های مختلفی از مشاغلی را پیدا کرد که تا چند دهه و حتی چند سال پیش اثری از آنها نبود اما حالا نمی توان زندگی شهی را بدون انها تجسم و تصور کرد. از پیک های موتوری بگیرید تا غذاهای سنتی و خانگی که برای تسهیل مبادلات کالا و خدمات شهروندان ایجاد شده تا تهیه غذای روزمره خانواده هایی که به دلیل شاغل بودن زن و مرد خانه، امکان آشپزی براdشان وجود ندارد و همه و همه محصول احساس نیاز شهروندان و در درجه ای بالاتر، نبوغ و خلاقیت برخی از جوانان بوده که با بهره گیری از موقعیت ایجاد شده، توانسته اند کارآفرینی کرده و برای خود کاسبی نسبتا پردرآمد و در عین حال کم سرمایه ای را راه بیندازند.

اما موضوع این است که برخی از جوانان جویای کار ما، هرگز نمی خواهند خود در نقش همان کارآفرینان باشند. چه آنها که دستی در فن آوری و اختراع و صنعت و تکنولوژی دارند و چه آنهایی که در زمینه های تئوریک و ایده پردازی، می توانند منشا اثرات قابل توجهی باشند.

ذهنیت غالب جامعه ایرانی و آذربایجانی ما، به گونه است که منظور از یافتن کار و شغل مناسب را مترادف با کارمند شدن و نشستن پشت میز و وقت گذراندن و خروج از اداره بعد از ساعت دو و سه می داند! پدیده ای که دیگر در هیچ کشور پیشرفته دنیا محلی از اعراب نداشته و با وضعیت فعلی جامعه در حال توسعه ما هم همخوانی و تناسب ندارد. حقوق بخور و نمیر کارمندی و کارگری و استخدام، شاید بتواند فرد جوان جویای کار را اقناع بکند اما هرگز نمی تواند متضمن رفاه آینده او و فرزندانش و چه بسا ایجاد شغل و کسب و پیشه برای چند جوان دیگر و چه بسا فرزندان خود باشد.

از همین روست که ایده پردازی، کشف فرصت های بهتر و بیشتر در زمینه تولید و کار و خدمات، می تواند بار سنگینی از آمار شوم بیکاری را در جامعه ما را بر دوش بکشد. باهم تجربه های تلخ و شیرین چند جوان کارآفرین آذربایجانی را مرور می کنیم:

از علاقه به «جوجه» تا راه اندازی واحدهای  مرغداری بزرگ

«رضا سواری» در روستایی در منطقه آذربایجان به دنیا آمد. او سال ۶۳ پس از اخذ دیپلم، خرده فروشی مرغ را آغاز کرد. رضا در دوران بچگی نیز علاقه زیادی به نگهداری مرغ و جوجه داشت.

او پس از دوران سربازی موفق شد پول کمی پس انداز کرده و کار خود را با خرید مرغداری کوچکی گسترش دهد. وی امروز از کارآفرینان نمونه کشوری، دارنده عنوان واحد نمونه جهانی و از معتمدان و خیرین استان خود به شمار می رود.

Image result for ‫کارآفرینی‬‎

معلولیت هم در برابر اراده او کم آورد!

شاهین زوارقی فارغ التحصیل مهندسی علوم و صنایع غذایی و دارنده مدرک دکترای داروسازی است. او سال ۶۵ در ملکان از شهرستان های آذربایجان شرقی با ضعف جسمی شدیدی که به معلولیتش منجر شد، به دنیا آمد اما به کمک مادرش در خانه درس خواند و در جوانی چندین اختراع را ثبت کرد.

او در مسابقات جهانی اختراعات روسیه در سال ۱۳۸۹ با ارایه طرح شربت سنیکس به روش گیاهی توانست مدال طلا را از آن خود کند.

ده ها اختراع و ثبت در رشته گیاهان دارویی در کارنامه علمی زوارقی مشاهده می شود که از آن جمله می توان به مواردی همچون داروی تاماکس، پماد زوریکس، درمان آسم، درمان اسهال خونی، آسفالت ضد لغزندگی و آب مصنوعی اشاره کرد همچنین تولید مایع «تاماکس» جهت رفع گرفتگی عروق و تولید داروی دیابت نوع دوم از مهمترین اختراعات این دانشمند جوان محسوب می شود.

وی در حال حاضر دارای عنوان دانشمند جوان جهان، برترین اختراع پزشکی جهان در سال ۲۰۰۷، کارآفرین نمونه و چندین مدال داخلی است.

از کابینت سازی در مشهد تا کارآفرینی در تبریز

«محمد و ابراهیم» دو برادر تبریزی هستند که از نوجوانی مقیم مشهد شده و در آنجا برای خود کار و کاسبی خوبی راه انداخته بودند. اما دوری از خانواده همواره فکر آنها را مشغول کرده بود. آنها در مشهد به کابینت سازی مشغول بودند و بازار کارشان سکه بود. تا اینکه با رونق گرفتن کابینت های چوبی، بازار کابینت های آلومینیومی هم از رونق افتاد. اما این دو برادر که سواد چندانی هم نداشتند. فکر دیگری کردند. با الگو گیری از یک طرح اجرا شده در مشهد، طرح جمع آوری مکانیزه نخاله های ساختمانی را در تبریز راه انداختند. به گفته آنها، جای این نوع کار و حرفه در تبریز خالی بود و با سرمایه ای اندک و همکاری شهرداری توانستند شغل جدیدی را ایجاد کنند. هر چند آنها از همکاری شهرداری و عدم حمایت سازمان های مربوطه گله مند هستند اما آنها امیدوارند که در آینده نزدیک این کار بتواند هم باعث اشتغال آفرینی خوبی شده و هم اینکه کار جمع اوری نخاله های ساختمانی در سطح شهر که اکنون به صورت سنتی دفع می شود بهبود یابد و از آلودگی معابر و پیاده روها جلوگیری شود.

 

آذربایجان شرقی با کمترین نرخ بیکاری در کشور

بر اساس نتایج آمار بیکاری در سال ۹۴ که از سوی مرکز آمار ایران منتشر شده، اکثر استان‌ها با افزایش بیکاری نسبت به سال ۹۳،‌ روبه‌رو هستند اما آذربایجان شرقی با نرخ بیکاری ۷٫۳ درصد کمترین تعداد بیکاران کشور را دارد.

بر این اساس نرخ بیکاری در سال ۹۴، ۱۱ درصد است که رقم درشت و غیر قابل قبولی برای کشوری می باشد که می خواهد به سوی چشم انداز های مهم اقتصادی و فرهنگی و اجتماعی خیز بردارد.

کمترین نرخ بیکاری اما مربوط به استان آذربایجان شرقی با ۷٫۳ درصد است و نشان می دهد که وضعیت بیکاری در این استان نسبت به سایر استان ها در وضعیت نسبتا مناسب تری قرار دارد. هر چند که نمی توان از نظر دور داشت که مردم آذربایجان، ذاتاٌ، مردمانی هستند که بیکار بودن خود را عار دانسته و در آمارگیری ها و نظرسنجی ها هم ، با داشتن یک اشتغال نیمه وقت و کم درآمد و حتی بدون درآمد، خود را شاغل معرفی می کنند. به عنوان نمونه ، شاگردی که در مغازه ای مکشغول شاگردی و آموزش دیدن است خود را شاغل معرفی می کند تا از ننگ « بیعاری » و بیکاری به دور باشد. یکی دیگر از دلایلی که سبب شده تا نرخ بیکاری در این استان پایین بیاید، فرهنگ تلاش در بین خانواده هاست. خانواده ها زندگی بیکار را برای هیچ جوان و حتی نوجوانی برنمی تابند. حتی محصلین دبیرستانی هم با وجود متمول یودن خانواده، در فکر یافتن شغل هستند و چه بسا برای خود شغلی دست و پا می کنند. از این رو فرهنگ کاریابی و کار آفرینی در آذربایجان با شرایط و الگوهای مشابه خود در سایر نقاط کشور کمی متفاوت است.

به هر حال و براساس این آمارها، بیش از ۲ میلیون و ۷۲۹ هزار و ۹۲ نفر در کشور بیکار هستند و لازم است برنامه ریزان اقتصادی و حتی اجتماعی فکری برای این موضوع بکنند.

آن روی سکه:

به رغم همه این موفقیت ها و نقاط روشن و امیدوار کننده، هنوز هم می توان نمونه های تلخ بسیاری را یافت که تلاش و همت و نوآوری جوانان این مرزو بوم به خاطر کم لطفی و بی توجهی مسئولان، به در بسته خورده و با مشکلاتی مواجه شده است.

داستان تولیدات داخلی و بی توجهی به مغزهای خلاق و اندشه های کارآفرین اما حرف تازه ای در این سرزمین نیست. حکایت غمباری که پایان مشترکی به نام بیکاری، رکود و وابستگی به خارج را دارد.

یکی از سایت های خبری اخیرا حکایت تلاش و نبوغ یک جوان کارآفرین آذربایجانی و سرانجام کار او را منتشر کرد که به خاطر برخی انحصارطلبی ها و بی مهری مجبور شده دست از کار و تلاش آن هم در عنفوان جوانی بشوید و به کار بی دردسر کارگری بپردازد.

در یکی از این نمونه ها جوانی فرهیخته و نخبه تبریزی که از قضا دانشجوی نمونه دانشگاه های برتر کشور هم شناخته شده چندی پیش برای ایجاد کار و اشتغال در شهر خود تبریز اقدام کرد و واحد فناورانه خاصی را به راه انداخت که در نوع خود بی نظیر بود.

وی در این رابطه می گوید: با راه اندازی یک واحد صنعتی که به صورت علمی و پیشرفته می توانست برای تامین نیاز قطعات تخصصی یکی از شرکتهای معتبر استانی اقدام کند وارد عرصه تولید و صنعت شدم. هدف من اشتغال زایی در یکی از محرومترین شهرهای استان بود نه اینکه مانند برخی دوستان راه خارج را در پی گرفته و طرح های خود را به گرانترین قیمت در آنسوی مرزها بفروشم.

این جوان نخبه در ادامه می گوید: این واحد پس از نیاز سنجی در ۲۰ کیلومتری کارخانه ای در ورزقان تاسیس شد اما با بی توجهی مسئولان مربوطه و عدم خرید محصولات آن تعطیل و به ورشکستگی رسید.

قیمت پائین، کیفیت بالا و نزدیک بودن به محل کارخانه مادر از مزایای این محصول تولیدی در استان بود اما در پیچ و خم اداری و بی مهری مسئولان، محصول تولیدی امکان فروش پیدا نکرد. این واحد تولیدی در استان در فاز اول بود و در صورت حمایت می توانست گسترش یافته و بخش قابل توجهی از نیاز این کارخانه تخصصی را تامین کند.

وی در مورد مشکلات خود و واحد تولیدی اش می گوید: متاسفانه مسئولان کارخانه مادر مبالغ هنگفتی را بابت حمل و نقل مواد مشابه از استان اصفهان پرداخت می کنند اما حاضر به خرید محصول از واحد دم دستی خود نیستند.

اما ماجرای این جوان کارآفرین و نخبه دردناک و شنیدنی است: با مسئولان استانی، نمایندگان مجلس و دهها تن از شخصیتهای مختلف دولتی و صنعتی استان دیدار و گفتگو کرده و همه آنان با تعریف و تمجید از طرح های صنعتی ام قول همکاری به من  دادند اما کار و حمایت عملی از خود نشان ندادند و در نهایت مجبور شدم در واحد تولیدی خودم را تخته کنم!

این جوان در نهایت برای امرار معاش خود ابتدا به رانندگی در تاکسی تلفنی و سپس به عنوان یک کارگر ساده با کمترین حقوق در یک کارگاه کوچک مشغول به کار شده است!

نگاهی به تجربه های موفق کارآفرینی در آذربایجان:

به هر حال، با وجود ظرفیت های فکری و کارآفرینی در منطقه مستعدی مانند آذربایجان ایجاب می کند که مسئولان و حتی فعالین بزرگ اقتصادی، با اندکی میدان دادن به جوانان و دانشجویان، هم زمینه را برای ایجاد فرصت های شغلی بهتر و بیشتر در آینده هوار کنند و هم اینکه، در به گردش درآوردن چرخ های اقتصادی کشور و توسعه و پیشرفت آن گام های مهم و استواری بردارند.

تجربه نشان داده است که اعتماد به جوانان و میدان دادن به انها در همه عرصه های اقتصادی و فرهنگی و … میوه های شیرینی را به بار آورده است. اگر امروز ما از صنایعی مانند کبریت توکلی، حوله برق لامع، سماور عالی نسب ( که همگی به رحمت خدا رفته اند) و  صنایع جدیدی مانند:شکلات سازی های پررونق و مشهوری مانند: داداش برادر و شیرین عسل و صنایع فولادی و پوشاک و ساختمانی … به نیکی یاد می کنیم نتیجه به کار گرفتن فکر و اندیشه جوانان خوش فکر و خلاق، اعتماد مسئولان وقت دولتی به جوانان، فراهم کردن بسترهای کار و تلاش و نوآوری برای آنان و در نهایت، تحقق واحدهای بزرگ و کوچک پویا و زاینده و اشتغال زایی های ارزشمند است.

مخاطبین محترم

۱) گلشن راز، نظراتی را که حاوی توهین، هتاکی و افترا باشد را منتشر نخواهد کرد .
۲) از انتشار نظراتی که فاقد محتوا بوده و صرفا انعکاس واکنشهای احساسی باشد جلوگیری خواهد شد .
۳) لطفا جهت بوجود نیامدن مسائل حقوقی از نوشتن نام مسئولین و شخصیت ها تحت هر شرایطی خودداری نمائید .
۴) لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید .
۵) در صورت وارد کردن ایمیل خود ، پس از تعیین تکلیف نظر موضوع به اطلاع شما خواهد رسید .

دیدگاه شما

آخرین عناوین سایت

پربیننده ها